Borneiro
7 de Marzo de 2008Últimamente deixéi un pouco de lado a miña paixón, a arqueoloxía. Normalmente e raro o mes no que non vou dúas ou tres veces a visitar algún xacemento. O que pasa e que teño a compañeira en estado, non é que lle estea botando a culpa a ela, pero e que non me atrevo a abusar como abusaba. Ela ten moita pacencia, e últimamente un pouco de mala host……… de máis, pero está xustificado (vaime matar despóis desto). Bueno o caso e que nas derradeiras visitas, xa fai máis de tres meses fumos a ver as excavaciós de Borneiro, en cabana de Bergantiños, e unha visita rápida a Dombate. Tiña curiosidade pois lera na Voz que nas escavacións-limpeza deste ano atoparan o que parecía ser un monumento con forno (nome galego), o que lle chaman os portugueses, unha pedra formosa (chámanlle así porque nestes monumentos existía unha pedra de entrada na que se esculpían, na cara exterior, unha serie de grabados, tales como sogas, trisqueles, etc). Os millores exemplos podémolos atopar en Portugal, no castro de Briteiros, preto de Guimaraes ou en San Fins, que este último é o castro que aparece nos capítulos de Historia de Galiza os domingos na “telegaita”. O millor exemplo de Galiza e o de Santa María das Augas Santas perto de Allariz; cristianizado, montáronlle unha basílica inacabada enrriba, utilizando o monumento con forno como cripta, e, según dicen os estudosos, previamente romanizado. Ata fai ben pouco, e polas miñas fontes, críase que estos monumentos apareceran xa en época romana, como unha especie de imitación das caldarias latinas (termas romanas), pero polo descuberto recentemente no castro de Coaña en Asturies, son moito máis antigas do que se creía; resulta que Estrabón ou Plinio, ou non sei quen, mentía dicindo que os Galaicos eran unhes porcos, e que chegaran os romanos para civilizalos; igual nin eran tan porcos nin tan pouco cultivados, pero xa se sabe, onde pon a bota, ou neste caso a sandalia, un exército, todo o que hai é unha merda, e o que se trae, é o millor; síguese cumplindo 2.000 anos despóis todolos días na actualidade. Bueno volvendo o tema, o outro exemplo que se atopou en Galiza é o do Castro dos Prados en Espasante, lugar visitado por nos tamén en repetidas ocasións, polo menos 4 ou 5 veces. Ó de Borneiro, decepcionoume un pouco. Esperaba atopar algo un pouco máis definido, non unha pedra formosa como as portuguesas (as Galaico-Asturianas teñen outra tipoloxía menos monumental), pero sí algo máis claro. Non poño en dúbida as interpretaciós dos técnicos, e realmente se miras ben sí parece que se ve o arranque dunha falsa cúpula, das feitas por aproximación de fiadas de pedra (pensade en lousas unha enriba doutra lixeiramente sainte da anterior), pero volvo a decir que hai que ter coñecementos e imaxinación (lástima dos carteliños explicativos eiquí tamén). Non se aprecia nin o encaixe da suposta pedra formosa, da que parece que atoparon un cachiño. Bueno haberá que esperar as excavacións do 2.008, se as hai, e a ver se aparece algo máis.
O meu bisabó Alfonso
27 de Febreiro de 2008Tiven a sorte de coñecer o meu bisabó ata ben avanzada a miña vida. Morreu no 1.993 despóis de encamarse algo máis de un ano, pero ata a última época estivo perfectamente lúcido. Foi un home cunha vida interesantísima, un bohemio, que, a verdade e polo que me teñen contado, non foi nin o mellor pai, nin o mellor compañeiro para a súa muller, pero iso non lle quita interese a súa vida, e a verdade e que a min nunca me faltou nada del e foi unha das persoas máis desprendidas que coñecín. Naceu no 1.898, creo recordar que no mes de Santos, na aldea de Sésamo, en Culleredo. No seu apelido, como xa teño comentado no post anterior, críamos apreciar orixes franceses, pero resulta que é máis galego do que parecía (aínda está por aclarar); o seu apelido, era o seu alcume, chamábano Catrufo. Como a maioría dos galegos do seu tempo marchou para á emigración, pero a un destino non demasiado común, marchou ós U.S.A. co seu pai, meu tatarabó, que era cociñeiro nun barco. Estivo traballando nunha acería perto de New York, en Newark ou algo así, dábanselle ben os números e levaba as contas das coladas e dos ingredientes de cada unha. Facía viaxes de cando en cando a Galiza, retornou un par de veces, ata que co crack de 29 tornou definitivamente. Contaba co peito ben enchido que fora uns dos primeiros en ver New York dende o aire nun avión, supoño que turístico ou algo así, e que mercara un coche, e que o escarallara contra unha árbore, e que alí quedara. Moito me teño rido dos comentarios del, e de que a electricidade en USA ía por un solo cable. Alí viviu o que quixo, sen ter control de nada, contaba que ía ver os millores combates de boxeo (igual eran pelexas mal organizadas, ou igual eran os combates históricos de principio de siglo, non sei). Cando retornou traía a paga de unha semana, e con iso fixo unha casa en Présaras e comprou unhas terras (igual trouxo algo máis, pero a familia dicía que non); de todalas maneiras parece que de vez en cando mandaba algo. Á súa filla única, a miña abuela, trouxolle unhas moedas de plata de Dolar, coas que fixo unha pulseira, e que agora adornan de cando en vez a man da miña compañeira (foi un regalo da miña abuela).
Non lle tocou loitar no 36, pois según decía era vello de máis e tiña familia, cousa que non entendo porque tería 38 anos, pero bueno, millor. A posguerra e a maioría do resto da súa vida pasouna en Présaras, facendo algunha vez de concelleiro, pero non debeu de estar moito tempo nos cargos políticos, porque estaba ameazado polos falangistas (dicen que algunha vez lle perdía a boca).
Os últimos anos da súa vida, pasounos na Coruña, na casa dos meus abuelos e miña (eu vivín toda a vida cos meus abuelos maternos).
Foi un home que, cos seus defectos, que os tiña, doume moitos exemplos, especialmente de cordialidade cariño, ademáis de facerme de cando en vez os deberes de inglés. A súa rutina alimenticia de comerse diariamente máis de 2 Kg de laranxas demostrou que xunto, cunha vida sen demasiados apuros nin estrés, o pan do Ferrecho de Présaras, e a súa abstinencia absoluta do alcol, foron o seu elixir de longa vida.
As Orixes
14 de Febreiro de 2008É Curioso todo o que se pode aprender das orixes de un mesmo remexendo un pouco nos devanceiros a través dos apelidos. No meu caso teño constancia ata varios tatarabós, incluido unha foto dalgunha. Sei que por parte de nai o 25% do meu sangue é “pura castellana” da Terra de Campos máis concretamente de Villalón de Campos, e que no outro 25%, ata fai ben pouco, esta mesma tarde, pensaba que tiña un lonxano devanceiro francés que loitou na Batalla de Elviña e que desertara, o seu apelido era Catrufo; mais resulta que agora non está tan claro esta orixe, e pode ser que sexa moito máis galego do que parecía; está ainda por ver, a repetición dos apelidos franceses na aldea do meu bisabó e unha constante (Deschampes p.ex.) e a súa participación na Batalla de Elviña está históricamente documentada. Pola parte do meu pai son 100% galego, estou seguro de que no caso de poderse facer un estudio xenético dese 50% do meu ADN atoparíase cunha correlación case perfecta co de calquera castrexo habitante do castro da Amoexa ou de algún castro dos arredores. Na Galicia do interior a endogamia tratábase de evitar, pero co tan poucos movementos da poboación, non creo que houbera demasiada mezcla (espero que esto non se interprete como un alegato neofeixista de pureza racial, non o é en absoluto, nen tampouco como unha auto-afirmación de que son parvo do cú porque a meu ADN ten unha variedade pobrísima, tampouco é o caso).
Bueno resumindo que son unha mezcla de segador da terra de campos, gabacho resentido e galego semi-castrexo, e non creo que sexa o único, mais ben será unha tónica xeral para que despóis, fai xa algún tempo e noutros lares, nos viñeran contando milongas co RH-; sí o sí, máis ou menos coma o meu.
A Cidadela
11 de Febreiro de 2008Onte fixen a miña “visita mensual” ó xacemento romano de A Cidadela, en Sobrado dos Monxes. O de visita mensual o poño entre comiñas porque, non sempre se cumple e as veces a frecuencia, para desgracia da miña compañeira, é maior.
Na Cidadela aparecen os restos dun campamento romano altoimperial, que foi ocupado despóis de ser abandoado polos lexionarios por unha poboación xermánica (polo que teño lído parece ser que sueva). Non é que se vexa moita cousa, para un que non saiba un pouco do tema, apenas verá un conxunto de muretes de apenas uns centímetros de altura; bótase de menos uns paneis explicativos, en lugar do monstro metálico e plástico que se fixo hai uns anos para cubrir parte das escavacións (que ainda non estaban feitas nesa zona). Calculo que con menos da décima parte dos cartos que se meteron na cuberta poderían facer máis de 50 carteliños explicativos; non sei cousas da política, igual ó final ten algún sentido todo ese gasto.
Bueno, o que íamos, é un sitio moi especial para min, parte da miña infancia pasou non moi lonxe de alí, nun puebliño bastate coñecido, chámase Présaras; que despóis de case 25 anos veraneando alí, coñezo a que é a miña muller na Coruña, e resulta que os seus orixes veñen da aldea veciña, Santarandel; manda carallo, xa é coincidencia.
Pois ven, nese campamento, pódese distinguir, a parte de unha serie de muros recéntemente descubertos que eu aínda non son quen de intrepretar; o cuartel xeral ou principa, ca súa ágora lixeiramente elevada e cuberta cun pavimento de area, e un recinto cuadrado que polo que teño entendido crese que é o valetudinarium (hospital). Rodeando todo aparece o muro defensivo cun foxo relativamente ben conservado ó oeste e partes da muralla que se poden ver nas diferentes catas que foron facendo @s arqueólog@s. Tendo en conta que somente hai outro campamento excavado na Galiza, o de Aquis Querquernis (en Bande), pero que queda moito máis a desmán desde a miña ben querida Brigancia (Coruña), animo a todos os que poidades a facer unha excursión ata a Cidadela igual vos engancha igual que a min.
Trataréi de colgar algunha foto mais adiante.
Ola Mundo!
22 de Xaneiro de 2008Hola, esta é a primeira vez que teño un blogue, e gustaríame presentarme. Imos a decir que me chaman Brigantium, e que o principal culpable de que estea blogeando e o meu amigo Ghanito que co seu Apocalipse do Porco incitoume a bloguear. Por qué a casa do xastre? pois ben, ese é o nome da miña familia paterna, é o nome da casa dunha aldeíña moi pequena de Lugo, Amoexa que está no concello de Antas de Ulla. É unha aldeíña preciosa, ou eso me parece a mín, rodeada de soutos de castiñeiros, de chousas de carballos milenarios e de algunha que outra sobreira, gracias a Deus aínda non está colonizada polos temidos eucaliptos, pódese atopar algún pero o frío non os deixa medrar como na costa. Cando estea un pouco máis metido nesto trataréi de colgar algunha foto.
A casa do xastre era a taberna da aldea, de feito chamábana a cantina, e estaba atendida polos meus abuelos Concha e Antonio. Ata a década dos 70 seguiu funcionando, pero non puido cun dos traslados do pobo á cidade e terminou pechando cando os meus abuelos viñeron a vivir para a Coruña.
Tratarei de intercalar comentarios de etnografía relacionados ca miña esperiencia vital con outros da que é a miña paixón, a arqueoloxía, especialmente a galaico-romana. Xa veremos como vai o conto.